Czy wiesz, że....
Czy wiesz, że… przeczytaj i pobierz PDF z cennymi informacjami: Czy wiesz , ze 09.2022_1
* Większość naszych wyobrażeń o Indianach jest mocno uproszczona, bo opiera się na fikcyjnych romantycznych postaciach w rodzaju Winnetou, stereotypach z westernów, TV czy kiczu ulicznych grajków. To tak, jakby wiedzę o II wojnie światowej czerpać z seriali o por. Klossie i “czterech pancernych“!
* Indianie i ich badacze zauważają, że większość filmów z Hollywood (w tym hity “Tańczący z wilkami“, “Ostatni Mohikanin“ czy “Samotny jeździec“) ukazuje ich świat w krzywym zwierciadle i zwykle z perspektywy białych.
* pióropusz z orlich piór to nie ozdoba głowy, lecz odpowiednik orderu Virtuti Militari – przysługuje tylko weteranom walk i wybitnym wodzom; nie kupuje się go w sklepie, nie nosi dla zabawy czy po spożyciu alkoholu. Imitacje są w złym guście.
Na podst. www.census.gov i Wikipedii oprac. Ewa i Cień, Co. PSPI/PRPI 09.2022
Liczby, statystyka
„Over half (50.9%) of the American Indian alone population lived in five states; Oklahoma had the largest American Indian alone population (14.2%), followed by Arizona (12.9%), California (9.9%), New Mexico (9.1%) and Texas (4.8%).” ze strony Spisu Powszechnego
From 2010 to 2020:
- The Alaska Native alone population grew 10.9% to 133,311, while the Alaska Native alone or in any combination population increased 45.6% to 241,797 (Table 1).
- The American Indian alone population grew 11.6% to 2,159,802, while the alone or in any combination population nearly doubled, increasing to 6,363,796.
- The Canadian Indian alone population grew 20.0% to 7,723, while the alone or in any combination population soared 390.4% to 72,701, an increase over 19 times larger than the jump in the alone population.
- The Latin American Indian alone population rose 344.7% to 766,112, while the Latin American Indian alone or in any combination population went up 390.4% to 1,319,523.
Ogólne dane statystyczne
skompilowane przez United States Census Bureau każdego Listopada z okazji Miesiąca poświęconego dziedzictwu Amerykańskich Indian – poniżej dane z 2017
W 1990 roku George H.W. Bush podpisał rezolucję Kongresu uznającą listopad tamtego roku za miesiąc poświęcony dziedzictwu Amerykańskich Indian. Podobne rezolucje podejmuje Kongres co roku i listopad stał się Miesiącem Dziedzictwa Amerykańskich Indian.
Co roku, w listopadzie, Biuro Spisu Ludności podaje ogólną statystkę dotyczącą Indian
- 3,7 miliona – tyle wynosi populacja Indian i tubylczych mieszkańców Alaski, którzy w spisie określają się wyłącznie jako Indinaie
- 6,7 miliona – tyle wynosi populacja Indian i rdzennych mieszkańców Alaski, którzy w spisie określają się jako Indianie, a włączeni w tę liczbę są też przedstawiciele więcej niż jednej rasy
- 10,2 milliona – tyle, jak się szacuje, wyniesie populacja Amerykańskich Indian i rdzennych mieszkańców Alaski w 2060 roku. Szacuje się, że będą stanowili 2,5% ludności Stanów Zjednoczonych
- 141 494 – liczba weteranów armii amerykańskiej określających się jako Indianie
- 324 – liczba uznanych przez rząd federalny indiańskich rezerwatów
- 574 – liczba uznanych przez rząd federalny plemion
- 29 089 –liczba firm, których właścicielami są Indianie
- 21 – liczba stanów, w których mieszka więcej niż 100 tysięcy Indian
- 9 – procent populacji określającej się jako rdzenna ludność na Alasce
- 31,0 – mediana wieku Amerykańskich Indian
Kultura i tożsamość
Powwow
Wydarzenie tak niezwykłe jak powwow mogło powstać tylko w Ameryce. To zjawisko jedyne w swoim rodzaju. Współczesne spotkanie z Indianami, kolorowy festyn tańca, muzyki, rękodzieła. To jednocześnie manifestacja i celebracja, pokaz i promocja współczesnej kultury amerykańskich Indian. Miejsce, gdzie nie Indianie mogą popatrzeć na indiańskie tańce, obejść stragany z indiańskim rękodziełem, zjeść Indian taco albo spróbować, jak smakuje fry bread. Miejsce, gdzie Indianie współzawodniczą o palmę pierwszeństwa w konkurencjach tańca tradycyjnego, a sę
dziowie oceniają nie tylko maestrię ruchu, ale też kunszt stroju i ozdób. Miejsce spotkania z rodzinami, z Indianami z innych plemion, miejsce wspólnego obozowania.
Miejsce spotkania z kulturą Indian w atmosferze odpustu i zabawy, przeplatanej modlitwą i powagą. Wydarzenie przeznaczone jest dla wszystkich, dla samych Indian, dla sympatyków, dla zainteresowanych. Dla dzieci i dorosłych.
Wiosną i latem na całym obszarze całych Stanów Zjednoczonych powwows odbywają się niemal w każdy weekend. Wystarczy poszukać, a z pewnością, bez względu na miejsce zamieszkania, jakiś powwow organizują w pobliżu lokalni Indianie. W miasteczkach małych i większych, w narodowych parkach, na uniwersyteckich trawnikach, na zielonych terenach dorocznych targów rolniczych. Powwows wyglądają różnie. Na zachodzie Stanów, na dorocznym powwow w Albuquerque wirują tysiące tancerzy, na wschodnim wybrzeżu może być ich czasem ledwie kilku.
Zdań na temat czym jest powwow i co wyraża jest wiele. Daniel Gelo mówi że powwow to „festiwal konkursów tańca, ucztowania, rozdawania darów, obozowania i innych społecznych działań” (Gelo, 1999). Inni badacze twierdzą, że powwow kreuje „indiańskość”, indiańską tożsamość na poziomie międzyplemiennym, pan-indiańskość. Jeszcze inni twierdzą, że jest przede wszystkim środkiem wyrażania tożsamości indiańskiej na lokalnym, plemiennym poziomie. Nesper pisze, że występ tańczącego Indianina to ciągła dynamiczna wymiana pomiędzy białą publicznością, a indiańskimi aktorami tworząca „authentic fake” indiański taniec spełniający wyobrażenia i oczekiwania. Stwierdzenia powyższe nie są sprzeczne. Wydaje się, że powwow jest nieustającą grą, dynamiczną wymianą między tym co Indianom wspólne, tym co rożne w rozmaitych indiańskich kulturach, a tym jak są i jak chcą być postrzegani. To wspólny, współczesny język tych iniańskiej kultury.
Powwow ma wiele źródeł. Tradycja tańca socjalnego, czy też tańców celebrujących zwycięstwo, odwagę, udane przedsięwzięcia, w podziękowaniu sprzyjającym duchom była zawsze żywa. W czasach przed kontaktem z Europejczykami spotkania, festyny podczas których wymieniano towary odbywały się często i stanowiły ważny element ekonomii indiańskiej. Była to okazja do spotkań w szerszym gronie, do popisów w wyścigach, biegach, do hazardu, konkursów, tańców i zalotów. Podczas sezonowego festiwalu Niimiwin u Anishinaabe, kiedy spotykały się sąsiadujące grupy odbywały się tańce niejako towarzyskie, którym towarzyszyła zawsze muzyka bębnów. Stowarzyszenia wojowników Helushka (Heylushka, Hethushka) były jednocześnie stowarzyszeniem tancerzy i muzyków. Jest to także nazwa tańca zapoczątkowanego wśród ludu Omaha i Ponca w latach 1600s. Tancerze nosili bogate stroje, ozdoby z piór podobne do współczesnych roaches i bustles. Taniec Hu-Chunk (Winnebago) odtańczony w Waszyngtonie w 1828 roku, podczas wizyty delegacji tego plemienia uważa się za pierwowzór „tańca wojennego” zaprezentowanego białej publiczności.
Jeżeli dodamy do tego popularne widowiska amerykańskie – rodea, festyny, kiermasze podczas których Indianie, by zarobić, tańczyli dla turystów i dodamy do tego popularność Wild West Shows podczas których również występowali Indianie to powstaje mieszanka z której wyłania się współczesny powwow. popierano plemienności.
Najważniejszy element współczesnego powwow – taniec – był dla lndian Amerykańskich z jednej strony wyrazem i sposobem przechowania kultury, a z drugiej kreowaniem samo-reprezentacji przeznaczonej dla odbiorcy z zewnątrz, która była odpowiedzią skolonizowanych na panujące stereotypy. Była próbą przejęcia i przekształcenia tego stereotypu. Taniec od pokazu dla turystów, imitacji autentyczności staje się narzędziem edukacyjnym i świadomym wyrazem prezentacji rdzennej kultury.
Powwow, bez względu na miejsce i wielkość odbywa się zgodnie z takimi samymi regułami i ma taką samą strukturę. Tańce zawsze odbywają się na centralnie wybranym placu, wokół którego kręgiem ustawione są miejsca do siedzenia. Na skraju tego placu stoi bęben, wokół którego siedzą muzycy. Tuż obok znajduje się stanowisko mistrza ceremonii, zapowiadającego kolejne konkursy i wydarzenia. Arena taneczna, do której wejście jest zorientowane na wschód a tancerze poruszają się po niej zgodnie ze wskazówkami zegara jest głównym teatrem wydarzeń. Wokół niej siedzi, stoi, kibicuje krąg widzów. Poza widzami znajduje się przestrzeń do spotkań towarzyskich, spacerów między straganami z rękodziełem i jedzeniem. Kolejny krąg to obozowiska dla przyjezdnych, kampery głównie, samochody, etc.
Kolejność następowania poszcz
ególnych elementów powwow, kolejność tańców jest precyzyjnie określona.
Powwow zawsze zaczyna modlitwa, po której następuje Flag Song, a następnie pieśń dla uhonorowania weteranów. Potem przychodzi czas na Grand Entry – paradę wszystkich tancerzy, na której czele kroczy szanowany członek społeczności z Eagle Staff w ręku. Zanim kroczą zwykle weterani wojenni i indiańskie księżniczki. 
Konkurencje taneczne można z grubsza podzielić na męskie i żeńskie tańce tradycyjne z ustalonymi krokami oraz męskie i kobiece tańce dopuszczające dużą dowolność – męski „fancy dance” i żeński taniec z szalem.
Mężczyźni startujący w konkurencjach wybierają taniec tradycyjny, Grass Dance, albo Fancy Dance. Taniec tradycyjny podkreśla talenty myśliwego i wojownika w krokach można rozpoznać przykucanie do sprawdzenia tropu, rozglądanie po okolicy, czy odpieranie ciosów. Kolory strojów są utrzymane w gamie neutralnej. Grass Dance, Taniec Trawy pojawił się na Równinach pod koniec XIX wieku. Tancerze noszą barwny strój, którego elementem charakterystycznym jest ogromna ilość długich frędzli czy wstążek imitujących w tańcu falującą trawę. Najnowszy taniec, Fancy Dance, pozwala na indywidualną ekspresję w stroju i kroku. Skomplikowane kroki, podskoki, półobroty i szybkie obroty wymagają od tancerza dużej sprawności fizycznej. W tańcach męskich podkreśla się siłę, sprawność w polowaniu i wojnie.
Kobiety tańczą taniec tradycyjny, Jingle Dance albo Taniec z Szalem – odpowiednik męskiego Fancy dancing. Taniec tradycyjny bardzo spokojny podkreśla godność, spokój i równowagę. Wdzięczny Jingle Dance w spódnicach z dzwoneczkami ma przynosić ulgę w chorobie. Fancy Shawl Dance ma przywoływać na myśl motyla. W tańcu wirujące kobiety rozkładają ramiona na które zarzucony jest kolorowy szal.
Mistrz ceremonii, zapowiadający poszczególne elementy powwow, tańce, modlitwy, pieśni, grupy bębniarzy, parady jest niezbędnym elementem powwow. Powinien być dowcipny i znać się na rzeczy. Jak wysoko ceniony DJ. Humor jest niezbędny w zapowiedziach. Żarty z innych, z białych z Indian, z innych narodów są oczekiwane i doceniane. Jest też przewodnikiem po indiańskiej kulturze, objaśnianie znaczenia poszczególnych elementów powwow to bardzo ważne jego zadanie.
Powwow zawiera elementy święte i świeckie. Świeckie – to parady i konkurencje taneczne. Sakralne to otwierająca modlitwa i traktowanie niektórych elementów. Orle pióra jako element stroju są traktowane z religijną czcią. Muszą być bardzo dokładnie przymocowane do elementów stroju. Kiedy orle pióro przypadkowo spadnie na ziemię. Mistrz ceremonii poważnieje, zatrzymuje wszystkich i odbywa się uroczysta procedura podniesienia, której nie należy ani fotografować ani filmować
Powwow ma ogromne znaczenie dla indiańskiej tożsamości. Jest reprezentacją kultury, pozytywnym obrazem, ucieleśnieniem indiańskości kreowanym przez samych Indian dla siebie nawzajem i dla szerszego społeczeństwa. Powwow w formie współczesnej, choć ciągle ewoluuje i adaptuje się do warunków lokalnych i pan-indiańskich, przybrał swą formę w okresie zimnej wojny. Stał się jednocześnie wyrazem tożsamości lokalnej i pan-indiańskiej, pokazem tejże i jej propagowaniem. Pełni funkcje scalające społeczność i funkcje edukujące. Jest występem, konkursem, pokazem, spotkaniem towarzyskim, wymianą, handlem. Pełni rolę ekonomiczną i społeczną.
Kolorowe stroje tancerzy, ich oddanie tańcowi, rytm bębnów i pieśni nie pozostawiają wątpliwości, że Indianie to nie tylko przeszłość, ich kultura jest żywa, pełna energii i rozwija się w coraz nowe formy
Gelo, Daniel. Powwow Patter: Indian Emcee Discourse on Power and Identity. The Journal of American Folklore, 1999 (v.112 nr 443)
Krystal, Matthew. Indigenous Dance and Dancing Indian : Contested Representation in the Global Era, University Press of Colorado, 2011.
Young, Gloria Alese. Powwow Power: Perspectives in historic and contemporary intertribalism. 1981.
Ewa Dżurak
Read more hidden text
Problemy współczesne
Ruch No DAPL / Mní Wičóni – Woda jest życiem.
Od 2016 roku członkowie plemienia Standing Rock, Cheyenne River i inni protestowali przeciwko zagrożeniu jakie dla wody pitnej w regionie stanowi budowa rurociągu DAPL.
Dakota Access Pipeline (DAPL) jest własnością korporacji Energy Transfers Partners, L. P. i jednostki jej podrzędnej Dakota Access LLC. Nosi też nazwę Bakken Pipeline. Rurociąg transportuje blisko 450,000 baryłek ropy wydobywanej z łupków z pól naftowych Bakken w Północnej Dakocie do miasta Patoka w południowym Illinois.
Pomimo nacisków ze strony Agencji Ochrony Środowiska (EPA), Departamentu Spraw Wewnętrznych (DOI) i Komisji do Spraw Ochrony Zabytków (ACHP), Dakota Access LLC. nie przeprowadziła obowiązujących konsultacji z plemionami indiańskimi zamieszkującymi obszar przebiegu rurociągu ani nie przeprowadziła w pełni analizy wpływu i zagrożeń na środowisko naturalne.
Początkowo rurociąg miał przekraczać rzekę Missourri w pobliżu miasta Bismarck, ale już wtedy uznano to za zbyt duże zagrożenie dla zasobów wody dla miasta. Przeniesiono go więc dalej na południe. Teraz przekracza rzekę Missourri przy ujściu rzeki Cannon Ball, w miejscu o nieocenionym znaczeniu dla kultury i życia duchowego mieszkańców rezerwatu Standing Rock, okolicznych plemion, oraz dla środowiska naturalnego. DAPL przebiega nad Ogallala Aquifer, jedną z największych na świecie warstw wodonośnych i przekrocza dwukrotnie rzekę Missouri (najdłuższą rzekę w Stanach Zjednoczonych). Możliwość zatrucia tych źródeł wody czyni z rurociągu Dakota Access zagrożenie dla całego kraju, nie tylko dla lokalnych mieszkańców.
Dlatego protest tak szybko się rozszerzył i media nie mogły go już ignorować.
„ Niewinnie wyglądający na początku spór przerodził się w pokaz bezwzględności ze strony policji stanowej i ochrony rurociągu DAPL, którzy regularnie atakowali Indian gazami, atakowali agresywnymi psami, strzelali gumowymi kulami, a z wieżyczek pojazdów pancernych do protestujących mierzyli snajperzy. Policja wielokrotnie przerywała ceremonie, wyciągała ludzi z domostw, niszczyła indiańskie tipi, polewała Indian wodą przy ujemnych temperaturach. Nocami siły zbrojne oświetlały teren obozu silnymi reflektorami i prowadziły niskie naloty śmigłowców – wszystko po to, by zakłócić nocny odpoczynek i zniechęcić uczestników protestu.
W szczytowym momencie w proteście uczestniczyło ok. 15 tysięcy Indian reprezentujących przeszło 300 plemion, a z nimi przedstawiciele organizacji politycznych, praw człowieka i ochrony środowiska.
Przed nadejściem zimy 2016 / 2017 przywódcy Siuksów ogłosili odwrót z obozu i skupienie się na działaniach prawnych. Protest w Standing Rock zakończył się w lutym 2017 r. , ale już dawno przestał być protestem lokalnym czy amerykańskim – na przesłanie z Obozu Świętego Kamienia (Sacred Stone Camp), jak nazywają to miejsce protestujący, zaczęli się powoływać aktywiści ekologiczni na całym świecie.”(Krzysztof Mączkowski, refereat na seminarium PAES, 2022)
Rurociąg Dakota Access ciągle działa, choć w 2020 roku sąd orzekł, że analiza jego oddziaływania na środowisko naturalne nie została przeprowadzona zgodnie z prawem. Naruszyła ustawę National Environmental Policy Act (NEPA) z 1970 roku. U.S. Army Corps of Engineers musi analizę przeprowadzić na nowo. Ma na to siedem lat.
Pracy rurociągu na ten nie przerwano.