{"id":18,"date":"2018-08-21T06:06:54","date_gmt":"2018-08-21T06:06:54","guid":{"rendered":"http:\/\/nms007.linuxpl.info\/?p=18"},"modified":"2020-06-26T14:06:35","modified_gmt":"2020-06-26T14:06:35","slug":"test-article-01","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/paespate.net\/en\/articles\/test-article-01\/","title":{"rendered":"Dzie\u0144 Kolumba = Dzie\u0144 Rdzennych Narod\u00f3w"},"content":{"rendered":"

\"\"<\/a>W sprawie Krzysztofa Kolumba i jego pomnik\u00f3w.<\/p>\n

12 pa\u017adziernika 1492 roku, nad ranem, Roderigo de Triana okrzykiem \u201eZiemia!\u201d, poderwa\u0142 do burt ca\u0142\u0105 za\u0142og\u0119 La Pinty i za\u0142ogi pobliskich Santy Marii i Ni\u00f1i. Roderigo de Triana zas\u0142u\u017cy\u0142 na nagrod\u0119 kr\u00f3lewsk\u0105 obiecan\u0105 na pocz\u0105tku podr\u00f3\u017cy, ale przysz\u0142y admira\u0142, Krzysztof Kolumb stwierdzi\u0142, \u017ce to on\u00a0 pierwszy dostrzeg\u0142 l\u0105d poprzedniego dnia wieczorem, De Triana nigdy pieni\u0119dzy nie dosta\u0142.<\/p>\n

Tak si\u0119 zacz\u0119\u0142o, od nieporozumienia, czy raczej oszustwa. Dla ludno\u015bci tubylczej obu nowo \u201eodkrytych\u201d kontynent\u00f3w zacz\u0119\u0142o si\u0119 trwaj\u0105ce stulecia, nieprzerwane pasmo nieszcz\u0119\u015b\u0107, dziesi\u0105tkuj\u0105cych ludno\u015b\u0107 epidemii, zniewolenia, ucisku, \u015bmierci, utraty ziemi, utraty \u015brodk\u00f3w utrzymania, utraty sposobu \u017cycia.<\/p>\n

12 pa\u017adziernika 1492 roku Krzysztof Kolumb \u201eodkry\u0142\u201d Ameryk\u0119. 12 pa\u017adziernika wiele stan\u00f3w w USA obchodzi \u015bwi\u0119to Krzysztofa Kolumba, ustanowione w 1937 roku za prezydentury Franklina D. Roosevelta.<\/p>\n

\u015awiat kt\u00f3ry Kolumb opu\u015bci\u0142 nie by\u0142 pi\u0119kny.<\/p>\n

\u00a0(\u2026)\u201cTaki by\u0142 \u015bwiat, kt\u00f3ry by\u0142y handlarz niewolnikami zwany Krzysztofem Kolumbem i jego marynarze zostawili za sob\u0105, kiedy odp\u0142yn\u0119li z Palos w sierpniu 1492 roku. By\u0142 to \u015bwiat dewastowany chorobami, kt\u00f3re zabija\u0142y masowo, ale ci kt\u00f3rzy prze\u017cyli zyskiwali na te choroby odporno\u015b\u0107. \u015awiat, w kt\u00f3rym wszyscy opr\u00f3cz ludzi bogatych cierpieli g\u0142\u00f3d, a bogaci z kolei nade wszystko \u0142akn\u0119li z\u0142ota. By\u0142 to \u015bwiat okrutnej przemocy i niepodwa\u017calnej \u015bw\"\"<\/a>i\u0119tej prawdy. Nie ma si\u0119 co dziwi\u0107 wi\u0119c, \u017ce pierwsza relacja z atlantyckiej podr\u00f3\u017cy, w za\u0142o\u017ceniu planowanej jako odkrycie Orientu, wywo\u0142a\u0142a tak\u0105 sensacj\u0119 jak Europa d\u0142uga i szeroka\u201d<\/em>(s. 62).<\/em>(American Holocaust the conquest of the New World- David E. Stannard. Oxford Uniwersity Press, 1992.)<\/p>\n

T\u0105 sensacj\u0105 by\u0142 list jaki Kolumb skomponowa\u0142 na pok\u0142adzie powracaj\u0105cej do Hiszpanii Ni\u00f1i. List, adresowany do kr\u00f3lewskiej pary relacjonowa\u0142 odkrycia Admira\u0142a. Zawiera\u0142 opis wspania\u0142o\u015bci i cud\u00f3w natury, kt\u00f3re wywar\u0142y ogromne wra\u017cenie na europejskich czytelnikach.\u00a0 Kolumb opisa\u0142 niezwykle \u017cyzne ziemie czekaj\u0105ce na p\u0142ug. Nakre\u015bli\u0142 lini\u0119 wybrze\u017ca, kt\u00f3rej liczne zatoki by\u0142y wymarzonymi miejscami na bezpieczne i zaciszne porty. Wymieni\u0142 rzeki pot\u0119\u017cne i cudne. Opowiada\u0142 o majestatycznych g\u00f3rach zalesionych niezwyk\u0142ymi gatunkami wiecznie zielonych drzew, w kt\u00f3rych listowiu niezliczone gatunki ptak\u00f3w \u015bpiewaj\u0105 pi\u0119kniej ni\u017c s\u0142owiki. Pisa\u0142 o r\u00f3\u017cnorodnych, bajecznie kolorowych owocach, o cienistych gajach i \u0142\u0105kach wymarzonych na pastwiska. Pisa\u0142 o z\u0142otono\u015bnych strumieniach i g\u00f3rskich kopalniach pe\u0142nych cennych minera\u0142\u00f3w.<\/p>\n

Kolumb opisa\u0142 Raj na ziemi, a jak przysz\u0142o do opisu mieszka\u0144c\u00f3w tego raju pisa\u0142 tak:<\/p>\n

\u201eludzie na tej wyspie i na innych, kt\u00f3rych widzia\u0142em wszyscy chodz\u0105 nago, m\u0119\u017cczy\u017ani i kobiety, tak jak nowonarodzeni, tylko kobiety zakrywaj\u0105 to jedyne miejsce li\u015bciem, albo siatk\u0105 z bawe\u0142ny specjalnie wykonan\u0105 do tego celu. Nie maj\u0105 \u017celaza, ani stali, ani broni, nie umiej\u0105 te\u017c ich u\u017cywa\u0107, bo cho\u0107 s\u0105 dobrze zbudowani i przyjemnej postury, s\u0105 niezwykle boja\u017aliwi .(..)\u201d<\/em>(Stannard, s.63)<\/p>\n

Doda\u0142 te\u017c, \u017ce ludzie ci nie znaj\u0105 te\u017c w\u0142asno\u015bci, bo dziel\u0105 si\u0119 wszystkim co znajduje si\u0119 w ich posiadaniu i rozdaj\u0105 rado\u015bnie wszystko co maj\u0105.<\/p>\n

Kolumb uwa\u017ca\u0142, \u017ce jego podr\u00f3\u017c sta\u0142a si\u0119 spe\u0142nieniem proroctwa Izajasza (prawdopodobnie odniesienie do Ksi\u0119gi Izajasza 40.22, kt\u00f3ra m\u00f3wi o Bogu panuj\u0105cym ponad ko\u0142em ziemi). \u00a0Biblijne odwo\u0142ania niew\u0105tpliwie przyczyni\u0142y si\u0119 do szalonej popularno\u015bci tekstu. List relacjonuj\u0105cy odkrycie Kolumb napisa\u0142 w marcu 1493 roku. Jego drukowana wersja znalaz\u0142a si\u0119 w obiegu w Hiszpanii miesi\u0105c p\u00f3\u017aniej. Dwa miesi\u0105ce p\u00f3\u017aniej w Rzymie, a chwil\u0119 potem t\u0142umaczenia kr\u0105\u017cy\u0142y w innych miastach Europy. Dodrukowywano szybko wyczerpuj\u0105ce si\u0119 nak\u0142ady. Kolumb znalaz\u0142 Raj na ziemi, utopijn\u0105 krain\u0119 wiecznej szcz\u0119\u015bliwo\u015bci prosto ze \u015bredniowiecznych legend. Ale mity, jak pisze dalej Stannard, s\u0105 przekazem z\u0142o\u017conym i przewrotnym. I bez wzgl\u0119du na to czy ten kolumbijski mit Nowego \u015awiata by\u0142 interpretowany jako obraz utraconej niewinno\u015bci sprzed upadku Adama i Ewy, czy te\u017c jako obraz przysz\u0142ej dopiero maj\u0105cej nasta\u0107 szcz\u0119\u015bliwo\u015bci, to pierwotno\u015b\u0107 tego \u015bwiata od pocz\u0105tku podszyta by\u0142a szata\u0144skim podszeptem i mroczn\u0105 tajemnic\u0105 budz\u0105cej l\u0119k dziko\u015bci.<\/p>\n

Transformacja nast\u0105pi\u0142a szybko. A niewinni i pi\u0119kni ludzie zamieszkuj\u0105cy Nowy \u015awiat zamienili si\u0119 w podludzi, w prymityw\u00f3w pozbawionych prawa i obyczaju, w kanibal\u00f3w bez norm moralnych, w okrutnych dzikus\u00f3w b\u0142\u0105kaj\u0105cych si\u0119 bez przewodnictwa jedynej i prawdziwej religii. Ich przeznaczeniem, \u00a0jedyn\u0105 drog\u0105 do zbawienia by\u0142o podporz\u0105dkowanie si\u0119 zdobywcom.<\/p>\n

\u201dNie jest wi\u0119c niespodziank\u0105, \u017ce w pierwszym zdaniu s\u0142ynnego listu skierowanego do Korony Hiszpa\u0144skiej, Kolumb pisze \u2018Trzydziestego trzeciego dnia od opuszczenia Kadyksu przyby\u0142em na morze Indyjskie, gdzie znalaz\u0142em bardzo wiele wysp przez niezliczon\u0105 ludno\u015b\u0107 zamieszkanych, kt\u00f3re wszystkie dla szcz\u0119\u015bliwie panuj\u0105cego kr\u00f3la naszego \u2013 z uroczystem obwieszczeniem przy rozwini\u0119tych sztandarach \u2013 bez czyjegokolwiek protestu \u2013 obj\u0105\u0142em w posiadanie<\/em>.\u2019 (Zygmunt Celichowski. \u201cList Krzysztofa Kolumba o odkryciu Ameryki.\u201d Apple Books.)<\/p>\n

\u201eWyobra\u017amy to sobie: stoj\u0105c w otoczeniu kilku oficer\u00f3w na bia\u0142ym piasku ma\u0142ej wyspy, kt\u00f3rej dok\u0142adne umiejscowienie jest do dzi\u015b przedmiotem debaty, wyspy \u201eodkrytej\u201d przez Kolumba,\u00a0 pomimo, \u017ce by\u0142a zaludniona i faktycznie odkryta przez innych wiele tysi\u0119cy lat wcze\u015bniej, admira\u0142 \u201ebierze w posiadanie\u201d wysp\u0119 i ludzi kt\u00f3rzy j\u0105 zamieszkuj\u0105. I nikt nie protestuje. Najwyra\u017aniej B\u00f3g jest po stronie Hiszpan\u00f3w<\/em>\u201d. (Stannard, s. 65)<\/p>\n

Sytuacja powtarza\u0142a si\u0119 na kolejnych karaibskich wyspach. Kolumb l\u0105dowa\u0142, wbija\u0142 w ziemi\u0119 krzy\u017c, drzewce sztandaru i wyg\u0142asza\u0142 deklaracj\u0119 obj\u0119cia w posiadanie w imieniu w\u0142adc\u00f3w Kastylii. Pomimo \u017ce jak sam pisa\u0142 \u201eludzie z tych ziem nie rozumiej\u0105 mnie, ani jak ich<\/em>\u201d nie w\u0105tpi\u0142, \u017ce brak protest\u00f3w oznacza ich zgod\u0119 na poddanie si\u0119 koronie hiszpa\u0144skiej o kt\u00f3rej istnieniu nie mieli poj\u0119cia.<\/p>\n

Ju\u017c podczas pierwszej podr\u00f3\u017cy Kolumb chwyta\u0142 w niewol\u0119 tubylc\u00f3w i okr\u0119towa\u0142 ich przymusowo na statku, by przetransportowa\u0107 jako dziwad\u0142a na pokaz do Hiszpanii. Tylko sze\u015bcioro prze\u017cy\u0142o podr\u00f3\u017c, ale nie \u017cyli d\u0142ugo.<\/p>\n

Ze swej drugiej wyprawy Kolumb wi\u00f3z\u0142 pod pok\u0142adem 550 schwytanych Indian. Zw\u0142oki 200 wrzucono do morza podczas podr\u00f3\u017cy. Z pozosta\u0142ych 350 po\u0142owa umiera\u0142a albo chorowa\u0142a w momencie wchodzenia do portu w Kadyksie. Jak powiedzia\u0142 Michele de Cuneo, kt\u00f3ry towarzyszy\u0142 Kolumbowi w tej podr\u00f3\u017cy \u201eoni nie nadaj\u0105 si\u0119 do pracy, bardzo boj\u0105 si\u0119 zimna, a poza tym nie \u017cyj\u0105 d\u0142ugo\u201d.<\/p>\n

Liczna flotylla drugiej wyprawy Kolumba w styczniu 1494 roku dotar\u0142a do Hispanioli. Wielu z przyby\u0142ych chorowa\u0142o, a choroba rozprzestrzeni\u0142a si\u0119 jak ogie\u0144 i zabija\u0142a tubylc\u00f3w w ogromnej liczbie. (Grypa? \u015awi\u0144ska grypa \u2013 tak jak w 1918 roku?) Spekulacje na temat tajemniczej choroby przywiezionej przez Hiszpan\u00f3w trwaj\u0105. \u201eTak wielu Indian umar\u0142o, \u017ce nie da si\u0119 ich policzy\u0107\u201d pisa\u0142 towarzysz Kolumba Gonzalo Fernande de Oviedo.<\/p>\n

\u017bo\u0142nierze Kolumba grabili, niszczyli, palili, zabijali, zabierali w niewol\u0119, gwa\u0142cili na swych\u00a0 nieustannych patrolach w gor\u0105czkowym poszukiwaniu z\u0142ota.<\/p>\n

Dla miejscowych Indian jedynym wyj\u015bciem przez atakami i dziesi\u0105tkuj\u0105cymi ich chorobami by\u0142a ucieczka na inne, dalej po\u0142o\u017cone wyspy. Na niewiele si\u0119 to zda\u0142o.<\/p>\n

\u201eW roku 1496 populacja Hispanioli (Haiti) spad\u0142a z o\u015bmiu milion\u00f3w do czterech czy pi\u0119ciu. W roku 1508 Indian by\u0142o mniej ni\u017c 100 tysi\u0119cy.\u00a0 W 1535,\u00a0 jak twierdz\u0105 badacze tego ponurego tematu, \u2018praktycznie zostali wyt\u0119pieni<\/em>\u201d (Stannard, s.75)<\/p>\n

Czy \u015bwi\u0119towanie Dnia Kolumba jest celebrowaniem nieszcz\u0119\u015b\u0107 do\u015bwiadczonych przez ludno\u015b\u0107 tubylcz\u0105? \u00a0Czy celebrowaniem nieustraszonego odkrywcy wyruszaj\u0105cego bez wahania w nieznane?\u00a0Czy \u015bwi\u0119towanie \u201eodkrycia\u201d Ameryki nie jest kpin\u0105, \u201edziewiczy\u201d l\u0105d by\u0142 przecie\u017c od wiek\u00f3w zamieszka\u0142y?<\/p>\n

Od lat 70tych coraz wi\u0119cej g\u0142os\u00f3w, coraz mocniej twierdzi, \u017ce nale\u017cy raczej upami\u0119tni\u0107 ludy tubylcze, te kt\u00f3re znikn\u0119\u0142y bez \u015bladu i te kt\u00f3re wbrew wszystkiemu nie tylko przetrwa\u0142y, ale rosn\u0105 w si\u0142\u0119.<\/p>\n

Od 1992, od czasu, kiedy miasto Berkeley w Kalifornii zdecydowa\u0142o si\u0119 na obchody Dnia Ludno\u015bci Tubylczej (Indigenous Peoples\u2019 Day) zamiast Dnia Kolumba, coraz wi\u0119cej miast i stan\u00f3w\u00a0 zamienia Dzie\u0144 Genue\u0144czyka na Dzie\u0144 Tubylca, na Dzie\u0144 po\u015bwi\u0119cony Kulturom Ameryka\u0144skich Indian i kolonizowanych lud\u00f3w na \u015bwiecie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

W sprawie Krzysztofa Kolumba i jego pomnik\u00f3w. 12 pa\u017adziernika 1492 roku, nad ranem, Roderigo de Triana okrzykiem \u201eZiemia!\u201d, poderwa\u0142 do burt ca\u0142\u0105 za\u0142og\u0119 La Pinty i za\u0142ogi pobliskich Santy Marii i Ni\u00f1i. Roderigo de Triana zas\u0142u\u017cy\u0142 na nagrod\u0119 kr\u00f3lewsk\u0105 obiecan\u0105 na pocz\u0105tku podr\u00f3\u017cy, ale przysz\u0142y admira\u0142, Krzysztof Kolumb stwierdzi\u0142, \u017ce to on\u00a0 pierwszy dostrzeg\u0142 l\u0105d […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":880,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[5],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/paespate.net\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18\/"}],"collection":[{"href":"https:\/\/paespate.net\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/"}],"about":[{"href":"https:\/\/paespate.net\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post\/"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/paespate.net\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1\/"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/paespate.net\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments\/?post=18"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/paespate.net\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/18\/revisions\/"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/paespate.net\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/880\/"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/paespate.net\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/?parent=18"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/paespate.net\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories\/?post=18"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/paespate.net\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags\/?post=18"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}