„Kraina jest bardzo zróżnicowana. Są w niej obszary pustyni słabo nawadnianie i skąpo przybrane w sosnowe krzewy i kępy bylicy, gdzie góry przybierają formę mesy o płaskim szczycie. Są miejsca, gdzie zalesione zbocza ukrywają niewielkie wąwozy, znakomite kryjówki dla mieszkańców skalnych klifów. Są kaniony o wielokolorowych ścianach, do których są przylepione starożytne domostwa jak gniazda jaskółek, suche powietrze zachowało murarkę tak doskonale, że wydaje się iż zostały zbudowane wczoraj”. (Anna Wilmirth Ickes. “Mesa land: the history and romance of the American Southwest”, Boston: Houghton Mifflin, 1933, p.2)

„Południowy Zachód został kiedyś trafnie nazwany „Krainą Stojących Skał”. Słynny Ogród Bogów w Kolorado jest typowy dla tego wielkiego Placu Zabaw dla Olbrzymów z epoki czerwonego piaskowca. Duży obszar północnego Nowego Meksyku i Arizony był pokryty grubą na tysiące stóp płytą różnokolorowego piaskowca. Spora część wyróżniała się kolorem głębokiej czerwieni spowodowanej zawartością żelaza i powolne niszczenie klifów napełniło doliny rdzawą glebą.  Skały były piękne, jednorodne i czyste w swej strukturze; erozja wyrzeźbiła je na naszym Południowym Zachodzie w sposób wyjątkowy tworząc wielką krainę w której królują mesy. W miarę jak duże strumienie wycięły w piaskowcu szerokie doliny, a ich dopływy otoczyły ze wszystkich stron przylegające do siebie klify i wcięły się w nie kanionami, powierzchnia kraju zaczęła przypominać równinę na której wielkie kostki, albo inne obiekty skalne zostały ułożone jak domino na stole.” ( Charles F. Lummis. “Mesa, Canion and Pueblo”, New York: The Century, 1925. s.183)

Geografia i środowisko

Południowy Zachód to kraina ogromna i niezwykle zróżnicowana geograficznie.  Rozciąga się na południe od stoków Gór Skalistych, na zachodzie ogranicza ją rzeka Kolorado, na wschodzie dochodzi do rzeki Pecos i powoli zmienia się w Wielką Prerię, a na południu ogranicza ją granica z Meksykiem, ale przecież ten sam krajobraz i kultura ciągnie się głębiej w terytorium Meksyku.

Z północy na południe przecina Południowy Zachód kontynentalny Dział wodny, na wschodzie Rio Grande i Pecos zbierają wodę z potoków i rzeczułek i wylewają do Zatoki Meksykańskiej,  a na zachodzie potężna Kolorado i jej wielkie dopływy Rzeka San Juan, Salt, Little Kolorado i Gila ściągają wodę do Pacyfiku.

Na Południowy Zachód składają się cztery główne regiony geograficzne : (1)Płaskowyż Kolorado (wysokość ok 4.500 tysiac stóp), którego najbardziej znanym fragmentem jest  Wielki Kanion, (2)Pustynia Sonora rozciąga się na południe od płaskowyżu, w głąb północnego Meksyku,  (3) Południowy łańcuch Gór Skalistych, i (4) doliny wielkich rzek- Gila,  Rio Grande, San Juan, Colorado, Salt, Rio Yaqui, Kolorado. Teren jest bardzo różnorodny. Większość znajduje się na wysokości 3000 do 10000 stóp powyżej poziomu morza.  Deszcze na nisko położone obszary padają rzadko.

Przecinają teren wyniesienia, których strome zbocza tną ziemię w głębokie kaniony. Typowe są stołowe wyniesienia, tak zwane mesy, pasma górskie, płaskowyże z fantastycznymi samotnymi ostańcami górskimi.

Roślinność różnorodna – sosnowe lasy na północy i w górach, roślinność pustynna, jałowce, juka, sosny pinyon, wreszcie katusy i pustynne trawy na niżej położonych obszarach.

Kolorystyka niezwykła o każdej porze roku – błękit nieba, czerwień skał, wszelkie odcienie zieleni, bieli i szarości roślinności pustynnej i górskiej, fiolety skał i wiosennych kwiatów, złoto jesiennych topoli, czerwone papryczki chile suszące beżowych ścianach. Powietrze suche i przejrzyste. Widać na wiele kilometrów wokoło.

Wysokie skalne czerwone wieże i zbocza, w których erozja odsłoniła prastare geologiczne warstwy skalne pozwala laikowi zobaczyć historię ziemi.  Daje poczucie przebywania w prastarym miejscu, w kolebce ziemi. Uczucie to wzmacniają widoczne w wielu miejscach ruiny świadczące o wielowiekowym zamieszkaniu tego regionu.

Zróżnicowanie pejzażu odpowiada zróżnicowaniu kulturowemu. Na tym terenie żyje nieprzerwanie do wieków wiele plemion, osiadłych i niegdyś nomadów, których kultury nawet poddane współczesnym zmianom zachowały nadspodziewanie wiele tradycyjnych elementów w nienaruszonym stanie
Obecnie to stany Nowy Meksyk i Arizona oraz terytoria Utah, Kolorado i fragment Kaliforni oraz przygraniczny obszar meksykańskiego stanu Sonora.

Read more hidden text

Read more

Narody

Obecnie istnieją 32 osady Indian Pueblo w Nowym Meksyku i Arizonie. Hopi zamieszkują w 13 wioskach na szczytach stołowych gór we wschodniej części plaskowyżu Kolorado. Zuni mają jedną główną wioskę zwaną Zuni i kilka mniejszych osad. Zachodni Keresans mieszkają w Acoma i Laguna i okolicach. Wschodni Keresans mieszkają w pięciu Pueblach nad Rio Grande – Cochiti, San Felipe, Santa Ana, Santo Domingo, Zia. Tiwa mieszkają w Isleta, Picuris, Sandia, Taos, i Tigua. Towas mieszkają w Jemes i Pecos. Tewas w San Juan, Santa Clara, San Ildefonso, Nambe, Pojoaque, Tesuque.

Wiele wschodnich plemion Pueblo posługuje się językami z rodziny Tanoan(z grupy Kiowa-Taonan): Kiowa, Tewa i Towa.  Centralnie umieszczeni Pueblo (Acoma i Laguna) mówią językami z grupyKeresan.

Zachodni Zuni mówią własnym językiem niespokrewnionym z innymi.

Hopi – podobnie jak Pima mówią jezykami z rodziny Uto-Azteckiej.

Grupy Apaczów  (Apacheans)– Mescalero, Jicarilla, Chiri, White Mountian Apache, San Carlos Apache  i Nawahowie mówią językami z południowej grupy dużej rodziny językowej zwanej Athabaskan

Pimans – Pima i Tohono O‘Odham, oraz Hopi mówią językami z rodziny Uto-Aztecan.

Yumans–  Mojave, Cocopa, Hualapi, Havasupais, Walapais, Yavapais, Mohaves, Maricopas, Quechans.

Read more hidden text

Read more

Charakterystyka kultury

Historia regionu

Portret plemienia